Ontslag in Nederland: de routes, de termijnen en wat u tekent

Een werkgever in Nederland kan een vast contract niet zomaar opzeggen. In de meeste gevallen is toestemming nodig van UWV of een beslissing van de kantonrechter, of u moet zelf instemmen. Welke route uw werkgever kiest, bepaalt wat u kunt doen en hoeveel tijd u daarvoor heeft.

Twee routes, afhankelijk van de reden

Via UWV. Gaat het om bedrijfseconomische redenen (reorganisatie, functies die vervallen) of bent u langer dan twee jaar arbeidsongeschikt? Dan vraagt de werkgever toestemming aan UWV. U krijgt de kans om op het verzoek te reageren. Geeft UWV toestemming, dan mag de werkgever opzeggen.

Via de kantonrechter. Bij andere redenen, zoals disfunctioneren, verwijtbaar handelen, veelvuldig ziekteverzuim of een verstoorde arbeidsverhouding, vraagt de werkgever de kantonrechter om de arbeidsovereenkomst te ontbinden. U kunt een verweerschrift indienen en wordt gehoord op een zitting. Een advocaat is daar niet verplicht, maar wel gebruikelijk.

Daarnaast bestaan situaties waarin geen toestemming nodig is, zoals ontslag in de proeftijd en ontslag op staande voet. Ook dan kunt u naar de kantonrechter als u het er niet mee eens bent.

Met wederzijds goedvinden: de vaststellingsovereenkomst

Veel ontslagen lopen niet via UWV of de rechter, maar via een vaststellingsovereenkomst (vso): u en uw werkgever spreken samen af dat het contract eindigt, en tegen welke voorwaarden. Daarin horen onder meer de einddatum, de opzegtermijn, de afrekening van vakantiedagen, een eventueel concurrentiebeding en een vergoeding.

Na ondertekening heeft u een bedenktermijn van 14 dagen. Binnen die termijn kunt u de overeenkomst schriftelijk herroepen, zonder opgave van reden. Staat de bedenktermijn niet in de overeenkomst, dan is hij 21 dagen. Het Juridisch Loket heeft een voorbeeldbrief voor de herroeping.

Let op: bij een vso heeft u geen wettelijk recht op een transitievergoeding. U kunt wel een beëindigingsvergoeding afspreken, en daarbij vragen om minimaal het bedrag dat de transitievergoeding zou zijn geweest.

De transitievergoeding

Eindigt het contract op initiatief van de werkgever, via UWV of de kantonrechter, of wordt een tijdelijk contract niet verlengd? Dan heeft u in de regel vanaf de eerste werkdag recht op een transitievergoeding: een derde maandsalaris per heel dienstjaar, plus een evenredig deel voor de resterende periode. Vakantiegeld en een vaste eindejaarsuitkering tellen mee in het maandsalaris. Er geldt een wettelijk maximum dat jaarlijks wordt aangepast; het actuele bedrag staat op rijksoverheid.nl.

De termijnen

De termijnen in het ontslagrecht zijn kort en hard. Volgens de Rechtspraak geldt:

• Is de arbeidsovereenkomst al geëindigd en wilt u het ontslag aanvechten of een vergoeding vragen? Dan moet uw verzoekschrift binnen twee maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst bij de kantonrechter zijn.
• Gaat uw verzoek alleen over de transitievergoeding? Dan heeft u drie maanden.
• Tegen een beslissing van de kantonrechter kunt u binnen drie maanden in hoger beroep bij het gerechtshof. Daarvoor is een advocaat verplicht.

Na het verstrijken van de termijn is het recht in principe weg. Het nuttige moment om advies te vragen is dus vóór u tekent of direct na het ontslag, niet aan het einde van de opzegtermijn.

WW-uitkering

Na ontslag kunt u bij UWV een WW-uitkering aanvragen. Twee punten verdienen aandacht.

Ten eerste: bij een vso heeft u meestal recht op WW, mits in de overeenkomst staat dat het initiatief van de werkgever kwam en dat u niets verwijtbaars heeft gedaan. Bent u ontslagen omdat u iets deed wat duidelijk niet mocht, dan kunt u als "verwijtbaar werkloos" worden aangemerkt en soms geen WW krijgen.

Ten tweede: de WW gaat pas in na uw opzegtermijn. Spreekt u in een vso een te korte opzegtermijn af, dan rekent UWV met de opzegtermijn die wettelijk had gegolden. U krijgt dan de eerste tijd geen uitkering.

Wat u nu doet

Bewaar uw arbeidsovereenkomst, loonstroken, de ontslagbrief of het vso-voorstel en alle e-mails over uw functioneren. Teken niets dezelfde dag; vragen om bedenktijd is normaal. Heeft u een rechtsbijstandverzekering of bent u lid van een vakbond, kijk dan of die arbeidsgeschillen dekt.

Deze pagina geeft algemene informatie over hoe zulke zaken in Nederland meestal verlopen. Het is geen juridisch advies over uw eigen situatie; alleen een advocaat die uw stukken heeft gelezen, kan dat geven.