Scheiden in Nederland: hoe een echtscheiding verloopt

In Nederland scheidt u niet bij de gemeente en niet bij de notaris, maar via de rechtbank. Dat is de reden dat u voor een echtscheiding altijd een advocaat nodig heeft, ook als u het samen over alles eens bent. Hieronder de stappen in de volgorde waarin ze meestal komen.

Een advocaat is verplicht

Het verzoek tot echtscheiding wordt ingediend bij de rechtbank, en dat moet een advocaat doen. U kunt het verzoek niet zelf indienen. Wat wel kan: samen één advocaat inschakelen, als u het eens bent over de scheiding en de gevolgen ervan. Veel stellen maken hun afspraken eerst met hulp van een mediator en laten daarna een advocaat het verzoek indienen.

Gezamenlijk of eenzijdig

Gezamenlijk verzoek. Bent u het eens, dan dient uw advocaat één gezamenlijk verzoekschrift in. Daarbij horen onder meer een uittreksel van de huwelijksakte, BRP-uittreksels en, als u minderjarige kinderen heeft, hun geboorteaktes en het ouderschapsplan. Afspraken over geld en bezittingen kunt u vastleggen in een echtscheidingsconvenant; dat is niet verplicht, maar wel gebruikelijk.

Eenzijdig verzoek. Wil uw partner niet scheiden, of bent u het niet eens over de gevolgen, dan kunt u toch scheiden met een eenzijdig verzoek. Uw partner krijgt een kopie en heeft zes weken om een verweerschrift in te dienen, ook via een advocaat. Woont uw partner in het buitenland, dan is die termijn drie maanden. Laat uw partner niets van zich horen, dan beslist de rechter zonder diens reactie.

Hoe lang het duurt, hangt vooral af van hoe snel u het eens wordt. Volgens de Rechtspraak varieert de duur van minimaal zes weken tot meer dan een jaar.

Kinderen: het ouderschapsplan

Heeft u samen minderjarige kinderen, dan is een ouderschapsplan verplicht. Daarin staan in ieder geval afspraken over de verdeling van de zorg, de verdeling van de kosten en de manier waarop u elkaar informeert en raadpleegt over belangrijke onderwerpen. De rechter toetst het plan. Kinderen vanaf acht jaar worden door de rechtbank uitgenodigd voor een kindgesprek; komen is niet verplicht, een brief sturen mag ook.

Alimentatie en verdeling, in hoofdlijnen

Kinderalimentatie. U blijft samen financieel verantwoordelijk voor uw kinderen tot zij 21 jaar zijn. U spreekt af hoe u de kosten verdeelt; lukt dat niet, dan bepaalt de rechter het bedrag.

Partneralimentatie. Voor afspraken en beslissingen sinds 1 januari 2020 geldt in de regel een maximum van vijf jaar, of korter bij een huwelijk van minder dan tien jaar. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als u samen jonge kinderen heeft of het huwelijk lang duurde. Voor oudere afspraken gelden andere regels.

Verdeling. Wat er te verdelen valt, hangt af van hoe u getrouwd bent. Bent u op of na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt een beperkte gemeenschap van goederen: wat u vóór het huwelijk al had en wat u erft of geschonken krijgt, valt daar in beginsel buiten. Wat erin valt, wordt bij scheiding gelijk verdeeld. Bent u eerder getrouwd, of onder huwelijkse voorwaarden, dan gelden andere regels. Denk ook aan pensioen en de woning met hypotheek; dat zijn vaak de grootste posten.

Komt u er samen niet uit, dan kan de rechter beslissen. Tijdens de procedure kan uw advocaat de rechter ook om tijdelijke maatregelen vragen, bijvoorbeeld over wie voorlopig in de woning blijft.

Na de uitspraak: inschrijven bij de gemeente

De uitspraak van de rechter, de echtscheidingsbeschikking, maakt u nog niet gescheiden. Dat bent u pas als de beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden gebeuren, in de gemeente waar het huwelijk is gesloten. Gebeurt het niet op tijd, dan blijft u getrouwd en moet u de scheiding opnieuw aanvragen. Wilt u niet wachten tot de termijn voor hoger beroep (drie maanden) is verstreken, dan kunt u samen een akte van berusting tekenen. Uw advocaat regelt de inschrijving meestal.

Kosten

U betaalt griffierecht aan de rechtbank en het honorarium van de advocaat. Met een laag inkomen kunt u mogelijk gesubsidieerde rechtsbijstand krijgen via de Raad voor Rechtsbijstand.

Deze pagina geeft algemene informatie over hoe zulke zaken in Nederland meestal verlopen. Het is geen juridisch advies over uw eigen situatie; alleen een advocaat die uw stukken heeft gelezen, kan dat geven.