Welke Belgische rechtbank behandelt wat

België heeft niet één rechtbank voor alles. Elk soort geschil heeft zijn eigen deur, en de eerste praktische vraag in bijna elk dossier is welke. Naar de verkeerde rechtbank stappen kost tijd, dus het loont om de kaart te kennen voor er iets wordt ingediend.

Het vredegerecht

Het vredegerecht staat het dichtst bij het dagelijkse leven. De vrederechter behandelt burgerlijke vorderingen tot 5.000 euro, voor zover de wet de zaak niet aan een andere rechtbank toewijst.

Daarnaast heeft hij wat de wet bijzondere bevoegdheden noemt: zaken die hij behandelt ongeacht het bedrag. De bekendste zijn huurgeschillen — woninghuur, handelshuur en pacht —, burenruzies, kwesties binnen een mede-eigendom, vorderingen van energie-, water- en telecomleveranciers tegen consumenten, en beschermingsmaatregelen voor meerderjarigen die hun zaken niet meer zelf kunnen beheren. Een huurgeschil over een groot bedrag gaat dus toch naar de vrederechter.

De politierechtbank

De politierechtbank is de verkeersrechtbank. Op strafrechtelijk vlak behandelt ze verkeersovertredingen, van snelheidsovertredingen tot rijden onder invloed en vluchtmisdrijf. Op burgerlijk vlak is ze exclusief bevoegd voor vorderingen tot vergoeding van schade door een verkeers- of spoorwegongeval: wie was in fout, en wie betaalt.

De rechtbank van eerste aanleg

De rechtbank van eerste aanleg heeft de ruimste bevoegdheid en bestaat eigenlijk uit verschillende rechtbanken onder één dak:

• de burgerlijke rechtbank, die elke burgerlijke zaak behandelt die de wet niet aan een andere rechtbank geeft, waaronder vorderingen boven 5.000 euro, en het hoger beroep tegen vonnissen van de vrederechter en de politierechtbank;
• de familierechtbank, voor bijna alle familiale geschillen: echtscheiding, ouderlijk gezag, verblijf van de kinderen, onderhoudsgeld;
• de jeugdrechtbank, voor de meeste burgerlijke en strafzaken over minderjarigen;
• de correctionele rechtbank, die wanbedrijven zoals diefstal en oplichting berecht, en het hoger beroep behandelt in strafzaken van de politierechtbank.

De arbeidsrechtbank

De arbeidsrechtbank behandelt arbeidsrecht en sociale zekerheid: geschillen tussen werkgevers en werknemers, en betwistingen over uitkeringen voor werknemers, zelfstandigen en personen met een handicap. Vaak zetelt een beroepsrechter samen met twee rechters in sociale zaken uit de wereld van werkgevers en werknemers. Strafzaken horen er niet thuis.

De ondernemingsrechtbank

De ondernemingsrechtbank behandelt geschillen tussen ondernemingen, ongeacht het bedrag. "Onderneming" is hier ruim: vennootschappen, verenigingen en stichtingen, maar ook zelfstandigen, vrije beroepen en bestuurders. Ze is exclusief bevoegd voor insolventie: faillissement en gerechtelijke reorganisatie. Een beroepsrechter zetelt met twee rechters in ondernemingszaken, die zelf ondernemer, boekhouder of bestuurder zijn.

Hoger beroep en cassatie

Tegen vonnissen van de rechtbank van eerste aanleg en de ondernemingsrechtbank kan hoger beroep worden ingesteld bij het hof van beroep. Er zijn er vijf: Antwerpen, Gent, Brussel, Luik en Bergen. Vonnissen van de arbeidsrechtbank gaan in beroep naar het arbeidshof.

Het Hof van Cassatie in Brussel staat bovenaan, maar is geen derde ronde. Het kijkt niet opnieuw naar de feiten; het controleert alleen of de wet juist is toegepast. Vindt het een fout, dan stuurt het de zaak door naar een andere rechter, die opnieuw beslist.

Brussel en de taal

Brussel is tweetalig, en verschillende Brusselse rechtbanken zijn in twee gesplitst. Er is een Nederlandstalige en een Franstalige rechtbank van eerste aanleg, politierechtbank, arbeidsrechtbank en ondernemingsrechtbank. Welke uw zaak behandelt, hangt af van de taalregels van de procedure, die een advocaat nakijkt voor hij iets indient.

Waarom dit voor u telt

De juiste rechtbank bepaalt de vorm van de procedure, de kosten, de termijnen en vaak of u een advocaat nodig hebt. De officiële website van de Belgische hoven en rechtbanken, tribunaux-rechtbanken.be, vermeldt elke rechtbank met adres en contactgegevens.

Deze pagina geeft algemene informatie over hoe zulke zaken in België meestal verlopen. Het is geen juridisch advies over uw eigen dossier; alleen een advocaat die uw stukken heeft gelezen, kan dat geven.