De twee manieren om te scheiden in België

Het Belgische recht kent twee vormen van echtscheiding: echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT) en echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting van het huwelijk (EOO). Schuld is geen grond meer. Het echte verschil tussen beide wegen is hoeveel u en uw partner het al eens zijn.

Echtscheiding door onderlinge toestemming

Deze weg staat open wanneer beide echtgenoten willen scheiden en het vooraf eens zijn over alle gevolgen. Sinds de hervorming van 2007 is er geen minimumleeftijd en geen minimumduur van het huwelijk meer.

De voorafgaande overeenkomst bestaat uit twee delen. De regelingsakte regelt het vermogen: wie de woning houdt, hoe spaargeld, schulden en andere bezittingen verdeeld worden. Wie dat wil, kan eerst bij een notaris een boedelbeschrijving laten opmaken. De familierechtelijke overeenkomst regelt:

• het ouderlijk gezag, het verblijf van de kinderen en het contact, tijdens de procedure en daarna;
• de bijdrage van elke ouder in het levensonderhoud, de opvoeding en de opleiding van de kinderen;
• een eventuele onderhoudsuitkering tussen de echtgenoten, of het feit dat beiden daarvan afzien.

De overeenkomst wordt met een verzoekschrift neergelegd bij de familierechtbank. Sinds 1 september 2018 verloopt de procedure in principe volledig schriftelijk: de echtgenoten moeten niet meer persoonlijk verschijnen, al kan de rechter hen nog oproepen, net als elk van beide echtgenoten of het openbaar ministerie dat kan vragen. De rechtbank toetst de overeenkomst, in het bijzonder of de regeling voor de kinderen in hun belang is, en spreekt de echtscheiding uit.

De wil om te scheiden moet tot het einde blijven bestaan. Haakt een van beiden af, dan valt deze weg weg.

Echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting

Dit is de weg wanneer er geen volledig akkoord is, of wanneer de ene echtgenoot wil scheiden en de andere niet. Het huwelijk is onherstelbaar ontwricht wanneer verder samenleven onmogelijk is geworden. Dat kan op twee manieren worden aangetoond.

Met bewijs. Elk wettelijk bewijsmiddel kan dienen: brieven, e-mails, foto's, getuigen, een deskundigenonderzoek. Er is geen wachttijd, maar de ontwrichting moet bewezen worden.

Met een periode van feitelijke scheiding. De wet neemt de ontwrichting aan zodra de echtgenoten lang genoeg apart wonen:

• bij een gezamenlijke vordering: meer dan zes maanden feitelijke scheiding;
• bij een vordering van één echtgenoot: meer dan één jaar feitelijke scheiding.

Is de scheiding korter op het moment van de vordering, dan kan de zaak toch doorgaan: de echtgenoot of echtgenoten herhalen na een reflectieperiode op een tweede zitting hun wil om te scheiden, en de echtscheiding wordt dan op die grond uitgesproken.

Bevoegd is de familierechtbank van de laatste echtelijke verblijfplaats of van de woonplaats van de verweerder. De echtscheiding zelf is vaak het eenvoudige deel. De regeling voor de kinderen, het onderhoudsgeld en de verdeling van het vermogen kunnen bij dezelfde rechtbank behandeld worden, maar vragen vaak de langste discussie.

De familierechtbank

Bijna elke familiale kwestie in België gaat naar de familierechtbank, een afdeling van de rechtbank van eerste aanleg. Omdat echtscheiding, verblijfsregeling en onderhoudsgeld bij dezelfde rechtbank terechtkomen, heeft een gezin doorgaans van begin tot eind met dezelfde rechtbank te maken, ook voor latere wijzigingen.

Bemiddeling en de kamer voor minnelijke schikking

Elke familierechtbank heeft een kamer voor minnelijke schikking, waar een rechter de partijen helpt om een akkoord te zoeken. Wat daar gezegd wordt, is vertrouwelijk. De kamer kan de partijen ook doorverwijzen naar een erkend familiebemiddelaar.

Bemiddeling is vrijwillig en kan beginnen voor of tijdens een procedure. Een bemiddelaar kan niets opleggen, maar een akkoord dat in bemiddeling tot stand komt, kan door de rechtbank worden gehomologeerd. Echtgenoten die een betwiste procedure starten en het later eens worden, kunnen meestal nog overstappen naar de onderlinge toestemming.

Voor u een weg kiest

Schrijf op waarover u het al eens bent en waarover niet. Die lijst bepaalt grotendeels de weg, de duur en de kosten. De pagina van de FOD Justitie over echtscheiding zet de voorwaarden van beide vormen op een rij.

Deze pagina geeft algemene informatie over hoe zulke zaken in België meestal verlopen. Het is geen juridisch advies over uw eigen dossier; alleen een advocaat die uw stukken heeft gelezen, kan dat geven.