Zelf naar de kantonrechter: procederen zonder advocaat

Voor veel alledaagse geschillen hoeft u in Nederland geen advocaat in te schakelen. Bij de kantonrechter mag u uw zaak zelf voeren, of iemand anders laten optreden die geen advocaat is. Dat maakt een rechtszaak bereikbaarder, maar niet vanzelf eenvoudig. Hieronder wat u moet weten voor u begint.

Welke zaken bij de kantonrechter horen

De kantonrechter is een alleensprekende rechter binnen de rechtbank. Volgens de Rechtspraak behandelt hij in het civiele recht:

• zaken met een vordering tot en met € 25.000;
• arbeidszaken, ongeacht het bedrag;
• huurzaken, ongeacht het bedrag;
• consumentenkoop en consumentenkrediet.

Gaat uw zaak over een hoger bedrag en valt ze niet in een van deze categorieën, dan hoort ze bij de civiele rechter van de rechtbank. Daar is een advocaat wel verplicht.

Geen advocaat verplicht

Bij de kantonrechter hoeft u geen advocaat in te schakelen. U kunt de zaak zelf voeren of u laten vertegenwoordigen door een gemachtigde: een advocaat, maar ook een jurist, een medewerker van een incassobureau of uw rechtsbijstandverzekeraar. Geef een gemachtigde die namens u op de zitting verschijnt een schriftelijke volmacht mee. Dat geldt ook voor een kort geding bij de kantonrechter, bijvoorbeeld in een huurzaak.

Let wel: wilt u daarna in hoger beroep bij het gerechtshof, dan is een advocaat wel verplicht.

Twee manieren om te beginnen

Dagvaarding. De meeste zaken, zoals een onbetaalde factuur of een schadeclaim, beginnen met een dagvaarding. Daarin staat wie u dagvaardt, wat u eist en waarom. U kunt de dagvaarding zelf opstellen, maar alleen een gerechtsdeurwaarder mag haar officieel aan de wederpartij uitreiken ("betekenen"). Meestal moet dat ten minste een week voor de rolzitting gebeuren, soms eerder. Daarna stuurt u (of uw gemachtigde) de betekende dagvaarding naar de rechtbank. Voeg kopieën van uw bewijsstukken toe, genummerd en met een inhoudsopgave. Een deurwaarder vindt u in het register van de KBvG.

Verzoekschrift. Sommige zaken beginnen met een verzoekschrift, een brief aan de kantonrechter. Dat is bijvoorbeeld het geval als u als werknemer zelf een ontslagprocedure start. U stuurt het verzoekschrift zelf naar de rechtbank, met een kopie voor de wederpartij; een deurwaarder is daarvoor niet nodig.

Op de rolzitting kijkt de rechter of de wederpartij heeft gereageerd. Reageert zij niet, dan kan de rechter bij verstek uitspraak doen. De wederpartij kan daartegen binnen vier weken in verzet gaan, waarna de zaak alsnog inhoudelijk wordt behandeld. Reageert zij wel, dan volgt meestal een mondelinge behandeling waarop beide partijen hun verhaal doen.

Kosten

U betaalt griffierecht aan de rechtbank. Bij een kantonzaak betaalt alleen de partij die de zaak begint griffierecht; wie zich verdedigt niet. De hoogte hangt af van het bedrag van uw vordering en van de vraag of u particulier of organisatie bent. Met een laag inkomen kunt u in aanmerking komen voor een lager tarief; daarvoor stuurt u een toevoeging of een inkomensverklaring van de Raad voor Rechtsbijstand mee. De actuele bedragen staan in de tarieventabel op rechtspraak.nl.

Daarnaast zijn er de kosten van de deurwaarder voor de dagvaarding. Verliest u de zaak, dan kan de rechter u veroordelen in de proceskosten van de wederpartij.

Voor u begint

Zet uw verhaal op papier in de volgorde waarin het gebeurde, met de stukken erbij: het contract, de factuur, de e-mails, de aanmaning. Stuur de wederpartij eerst een duidelijke brief met een termijn; dat laat zien dat u geprobeerd heeft het zonder rechter op te lossen. Twijfelt u of uw zaak sterk genoeg is, of heeft de wederpartij wel een advocaat, dan kan één gesprek met een advocaat of met het Juridisch Loket veel schelen.

Deze pagina geeft algemene informatie over hoe zulke zaken in Nederland meestal verlopen. Het is geen juridisch advies over uw eigen situatie; alleen een advocaat die uw stukken heeft gelezen, kan dat geven.