Erelonen uitgelegd

Bijna elke klacht over advocaten is, onderhuids, een klacht over een nota die vooraf niemand heeft uitgelegd. De ereloonmodellen zelf zijn niet ingewikkeld. Wat ze ondoorzichtig doet lijken, is dat een juridische factuur meestal drie soorten geld bevat terwijl de cliënt er maar één uitgelegd kreeg.

Dit zijn die drie, hoe ze in België gewoonlijk worden afgesproken, en de vragen die het totaal voorspelbaar maken.

Ereloon, kosten, voorschotten

Het ereloon is wat de advocaat aanrekent voor het werk: lezen, adviseren, opstellen, onderhandelen, pleiten. Dat is het onderhandelbare deel en het deel dat de modellen hieronder beschrijven.

Kantoorkosten dekken het administratieve beheer van uw dossier — openen, briefwisseling, kopieën, archivering. Sommige kantoren rekenen die apart aan tegen vaste tarieven, andere verrekenen ze in het ereloon. Beide is normaal; niet weten welke van de twee geldt, is dat niet.

Voorgeschoten kosten zijn bedragen die voor u aan derden worden betaald: griffierechten, deurwaarderskosten, de factuur van een deskundige, een vertaler, een uittreksel. Dat is geen inkomen van de advocaat en meestal niet onderhandelbaar. In een procedure kunnen ze een flink deel van het totaal uitmaken.

Vraag welke van de drie in een genoemd bedrag zit. "Zeshonderd euro" betekent iets heel anders naargelang het antwoord, en op juridische diensten is in België btw verschuldigd — vraag dus ook daarnaar.

Het uurtarief

De standaard in de meeste praktijken. U betaalt voor geregistreerde tijd, doorgaans in eenheden van een deel van een uur, tegen een tarief dat varieert met ervaring en vakgebied.

De sterkte is billijkheid in beide richtingen: een zaak die met één brief geregeld raakt, kost één brief. De zwakte is dat het totaal bij aanvang onbekend is, en net dat vinden cliënten lastig.

Twee dingen maken het beheersbaar. Vraag een raming per fase in plaats van voor de hele zaak — eerst advies, dan minnelijke briefwisseling, dan procedure — want elke fase is veel voorspelbaarder dan de som. En spreek een plafond af waarbij u verwittigd moet worden voor er verder gewerkt wordt. Beide zijn doodgewone vragen.

Het forfait

Eén prijs voor een afgebakend stuk werk: een contract nakijken, een huurovereenkomst opstellen, een echtscheiding met onderlinge toestemming afhandelen, een vennootschap oprichten, één zitting pleiten.

Het werkt wanneer het werk te omschrijven valt, en dan is het in het voordeel van de cliënt. Kijk naar de grens: wat gebeurt er als de tegenpartij een onverwachte vordering instelt, of als de zaak naar een tweede zitting gaat. Een forfait met een heldere beschrijving van wat erin en wat erbuiten zit, is een goede afspraak; een forfait zonder omschreven grens is een discussie in wording.

Erelonen gekoppeld aan het resultaat

De Belgische beroepsregels beperken erelonen die van de afloop afhangen. Een zuivere "no cure, no pay"-afspraak waarbij het volledige ereloon een aandeel is in wat wordt gerecupereerd, is niet toegelaten. Wat doorgaans wel kan, is een verlaagd basisereloon met een succesvergoeding, vooraf afgesproken en binnen de deontologische grenzen.

Biedt een kantoor dat aan, zet dan de rekensom op papier: wat de basis is, wat de vergoeding doet ingaan, en hoe ze wordt berekend.

Abonnementen

Ondernemingen verkiezen vaak een maandbedrag dat een afgesproken volume advies dekt, met alles wat groter is apart geoffreerd. Dat zet een onvoorspelbare kost om in een budgetlijn en komt veel voor bij bedrijven met terugkerende contract- en arbeidsvragen. Dezelfde grensvraag geldt: wat zit erin, en wat wordt bovenop gefactureerd.

De rechtsplegingsvergoeding

Eén Belgisch kenmerk om te kennen voor u procedeert. Wie een zaak wint, krijgt in de regel een bijdrage van de verliezende partij in de advocatenkosten, via een forfaitaire vergoeding volgens schalen en niet volgens uw werkelijke nota. Wie verliest, betaalt ze in de regel aan de tegenpartij.

Twee gevolgen. Ze dekt zelden uw echte kosten, dus winnen is niet gratis. En ze is een reëel neerwaarts risico dat deel moet uitmaken van de beslissing om überhaupt te procederen — een advocaat die het niet ter sprake brengt wanneer u een procedure afweegt, heeft iets belangrijks weggelaten.

Bijstand en verzekering

Voor u besluit dat een advocaat onbetaalbaar is, kijk twee zaken na. Het Belgische stelsel van juridische bijstand, geregeld via het bureau voor juridische bijstand van de balie, kan een advocaat geheel of gedeeltelijk dekken voor wie onder bepaalde inkomensdrempels blijft. En een rechtsbijstandsverzekering — vaak al aanwezig in een woning-, auto- of bedrijfspolis — betaalt een advocaat in gedekte geschillen. Lees de polis na op haar plafond en op de vrije keuze van advocaat.

Vijf vragen die verrassingen voorkomen

Stel ze voor u opdracht geeft, en vraag de antwoorden op papier.

1. Is dit een uurtarief, een forfait of iets anders, en wat zit erin?
2. Komen kantoorkosten en voorschotten er bovenop, en ongeveer hoeveel?
3. Is het bedrag inclusief btw?
4. Wat is de raming voor alleen de volgende fase, en vanaf welk punt verwittigt u mij?
5. Wat riskeer ik aan kosten van de tegenpartij als ik verlies?

Een kantoor dat die vijf helder beantwoordt, zegt daarmee evenveel over hoe het uw dossier zal beheren als over zijn prijzen. U kunt starten bij uw stad, en de volgorde achter die lijsten staat uitgelegd op hoe we rangschikken.